احکام شرایط وضو – آیت الله مکارم شیرازی

802
احکام شرایط وضو - آیت الله مکارم شیرازی
رساله عملیه آیت الله مکارم شیرازی

پاک و مطلق بودن آب

مساله ۲۸۴ـ شرایط وضو دوازده چیز است: شرط اوّل: پاک بودن آب وضو. شرط دوم: این که مطلق باشد، بنابراین وضو با آب نجس یا مضاف باطل است، اگرچه نداند یا فراموش کرده باشد و اگر نمازى با آن خوانده باید اعاده کند

وظیفه کسانى که غیر از آب مضاف ندارند

مساله ۲۸۵ـ اگر غیر از آب مضاف آب دیگرى ندارد باید تیمّم کند و اگر آب مضاف او آب گل آلود است چنانچه وقت دارد، باید صبر کند تا آب صاف شود (بنابر احتیاط واجب).

مباح بودن آب و فضاى وضو

مساله ۲۸۶ـ شرط سوم: آن که آب وضو و فضایى که در آن وضو مى گیرد و جایى که آب وضو در آن مى ریزد و ظرف آن بنابر احتیاط واجب مباح باشد، بنابراین وضو با آب غصبى یا آبى که معلوم نیست صاحبش راضى باشد، اشکال دارد.

وضو با آبی که صاحب آن قبلا اجازه آن را داده

مساله ۲۸۷ـ اگر صاحب آب قبلاً اجازه داده و انسان نمى داند از اجازه اش برگشته یا نه، وضوى او صحیح است.

وضو با آب مدارس وقفی

مساله ۲۸۸ـ وضو گرفتن از آب مدارس علوم دینى که نمى داند آب آن را براى همه مردم وقف کرده اند یا فقط براى طلاب همان مدرسه، اشکال دارد، مگر در صورتى که معمولاً مردم متدیّن از آب آنجا وضو بگیرند بطورى که نشانه عمومى بودن وقف باشد.

وضو با آب مسجد، حسینیه و مسافر خانه

مساله ۲۸۹ـ کسى که نمى خواهد در مسجد یا حسینیه اى نماز بخواند اگر نمى داند آب آن وقف عموم است یا فقط براى کسانى است که در آنجا نماز مى خوانند، نمى تواند آنجا وضو بگیرد، همچنین وضو گرفتن از آب تیمچه ها و مسافرخانه ها براى کسانى که ساکن آنجا نیستند، مگر این که از عمل افراد متدیّن بفهمد که وقف آن، عام است.

وضو گرفتن میهمان محصلین از آب مدرسه

مساله ۲۹۰ـ هرگاه کسى محصّل مدرسه اى نیست ولى میهمان محصّلین است، وضو گرفتن او در آن مدرسه اشکال ندارد، به شرط این که پذیرفتن چنان میهمانى برخلاف شرایط وقف نباشد، همچنین در مورد کسى که میهمان مسافران مسافرخانه و یا ساکنان تیمچه ها است.

وضو گرفتن از نهرهاى بزرگ و کوچک

مساله ۲۹۱ـ وضو گرفتن از نهرهاى بزرگ و کوچک جایز است، هرچند انسان نداند صاحبان آنها راضى هستند، امّا اگر صاحب آنها از وضو گرفتن صریحاً نهى کند احتیاط واجب ترک است و اگر مجراى نهر را بدون اجازه صاحبش تغییر داده اند، احتیاط آن است که از آن وضو نگیرند.

وضو با آب غصبی که غصبی بودن آن را فراموش کرده

مساله ۲۹۲ـ هرگاه فراموش کند آب غصبى است و با آن وضو بگیرد وضویش صحیح است، مگر این که خودش آب را غصب کرده باشد که در این صورت اشکال دارد.

آگاهی از عدم ملکیت آب بعد از وضو

مساله ۲۹۳ـ اگر گمان مى کرد آب از خود اوست و بعد از وضو معلوم شد مال دیگرى است، وضوى او صحیح است و باید قیمت آن را به صاحبش بدهد.

وضو از حوضی که بخشی از وسائل آن غصبی است

مساله ۲۹۴ـ هرگاه در حوضی که مثلا یک آجر یا یک سنگ آن غصبی است وضو بگیرد؛ اگر وضوی او تصرف در غصب محسوب شود اشکال دارد، همچنین اگر شیر آب یا قسمتی از لوله کشی غصبی باشد.

وضو گرفتن از آب صحن حرمی که قبلاً قبرستان بوده

مساله ۲۹۵ـ اگر در صحن یکی از امامان (علیهم السلام) یا امام زادگان که سابقا قبرستان بوده حوض یا نهری بسازند، چنانچه انسان نداند که زمین صحن را مخصوص قبرستان وقف کرده اند، وضو گرفتن از آن حوض یا نهر اشکال ندارد.

طلا و نقره نبودن ظرف وضو

مساله ۲۹۶ـ شرط چهارم آن است که ظرف آب وضو بنابر احتیاط واجب از طلا و نقره نباشد.

انحصار آب وضو در ظروف غصبی یا ظروف طلا و نقره

مساله ۲۹۷ـ هرگاه آب وضو در ظرف غصبى یا طلا و نقره است و غیر از آن آب دیگرى ندارد، باید تیمّم کند و اگر وضو بگیرد اشکال دارد، خواه وضو را به صورت ارتماسى بگیرد و یا با دست آب را برداشته به صورت و دست بریزد، امّا مى تواند آبى را که در ظرف طلا و نقره است در ظرف دیگرى بریزد و از آن وضو بگیرد.

پاک بودن اعضای وضو

مساله ۲۹۸ـ شرط پنجم آن است که اعضاى وضو موقع شستن یا مسح کردن پاک باشد، امّا اگر بعد از تمام شدن وضوى یک عضو، همان عضو نجس شود وضو صحیح است.

نجس بودن عضوى غیر از اعضای وضو

مساله ۲۹۹ـ اگر غیر از اعضاى وضو جایى از بدن نجس باشد مانعى براى وضو ندارد، ولى در مخرج بول و غائط احتیاط مستحب آن است که اوّل آن را تطهیر کرده، بعد وضو بگیرد.

شک در نجس ماندن عضوى از وضو

مساله ۳۰۰ـ هرگاه یکى از اعضاى وضو قبلاً نجس بوده و بعد از وضو شک کند که آن را پیش از وضو آب کشیده یا نه، وضوى او صحیح است، ولى باید براى نماز آن را آب بکشد و اگر چیزى با آن ملاقات کرده تطهیر کند.

وجود زخم در صورت و دستها

مساله ۳۰۱ـ هرگاه در صورت یا دستها بریدگى است که خون آن بند نمى آید و آب براى آن ضرر ندارد، باید در آب کر یا جارى فرو برد، یا زیر شیر آب بگیرد و قدرى فشار دهد که خون بند بیاید و بعد به دستورى که قبلاً گفته شد وضوى ارتماسى بگیرد، امّا اگر آب ضرر دارد باید به دستور وضوى جبیره که بعداً مى آید، عمل کند.

وقت کافى براى وضو و نماز داشته باشد

مساله ۳۰۲ـ شرط ششم آن که وقت کافى براى وضو و نماز داشته باشد، بنابراین اگر وقت بقدرى تنگ است که اگر وضو بگیرد تمام یا مقدارى از واجبات نماز بعد از وقت خوانده مى شود باید تیمّم کند.

کسی که در تنگی وقت نماز وضو می گیرد

مساله ۳۰۳ـ کسى که در تنگى وقت نماز باید تیمّم کند، هرگاه براى نماز وضو بگیرد باطل نیست، ولی مرتکب کار خلافی شده است.

به قصد قربت انجام دادن وضو

مساله ۳۰۴ـ شرط هفتم آن است که وضو را به قصد قربت یعنى براى خدا انجام دهد، بنابراین اگر به قصد ریا و خودنمایى یا براى خنک شدن بدن و مانند آن بگیرد باطل است، ولى اگر تصمیم قطعى دارد که براى اطاعت فرمان خدا وضو بگیرد در ضمن مى داند خنک هم مى شود، ضررى ندارد.

به زبان آوردن نیّت

مساله ۳۰۵ـ لازم نیست نیّت را به زبان بگوید یا از قلب خود بگذراند، همین اندازه کافى است که اگر از او بپرسند چه مى کنى؟ بداند وضو مى گیرد.

حکم وضوی زن در مقابل نامحرم

مساله ۳۰۶ـ هرگاه زن در جایى وضو بگیرد که نامحرم او را مى بیند وضوى او باطل نیست، هرچند گناه کرده است.

شرط هشتم ترتیب

مساله ۳۰۷ـ شرط هشتم آن که «ترتیب» را در وضو رعایت کند، یعنى اوّل صورت، بعد دست راست و بعد دست چپ را بشوید و بعد از آن مسح سر و بعد مسح پاها را انجام دهد و بنابر احتیاط پاى چپ را پیش از پاى راست مسح نکند.

موالات در وضو رعایت شود

مساله ۳۰۸ـ شرط نهم این که کارهاى وضو را چنان به جا آورد که بگویند پشت سرهم انجام مى دهد و اگر چنین کند وضوى او صحیح است، هرچند بر اثر گرمى هوا و وزش باد اعضاى سابق خشک شده باشد، مثلاً موقعى که مى خواهد دست راست را بشوید صورت او خشک شود، ولى اگر طورى انجام دهد که پشت سر هم نباشد وضوى او باطل است، هرچند بر اثر سردى هوا اعضاى قبل، خشک نشده باشد.

حرکت در هنگام وضو

مساله ۳۰۹ـ راه رفتن در بین وضو اشکال ندارد، بنابراین اگر بعد از شستن صورت و دستها چند قدم راه برود و بعد مسح سر و پا را بکشد وضوى او صحیح است.

تعریف مباشرت

مساله ۳۱۰ـ شرط دهم «مباشرت» است، یعنى خود انسان شستن صورت و دست و مسح سر و پاها را انجام دهد و اگر دیگرى او را وضو دهد، یا در رساندن آب به صورت و دستها و مسح سر و پاها به او کمک نماید وضو باطل است، ولى کمک در مقدّمات وضو اشکال ندارد.

کسی که شخصاً قادر به وضو گرفتن نیست

مساله ۳۱۱ـ کسى که شخصاً قادر به وضو گرفتن نیست باید کسى را کمک بگیرد که او را وضو دهد و چنانچه مزد هم بخواهد در صورت توانایى باید بدهد، ولى باید خود او نیّت وضو کند و با دست خود مسح نماید و اگر نمى تواند باید دیگرى دست او را بگیرد و به محل مسح بکشد و اگر این هم ممکن نیست، باید از دست او رطوبت بگیرد و با آن رطوبت سر و پاى او را مسح نماید، ولى در این صورت احتیاط واجب این است که تیمّم هم بکند.

کارهایی از وضو که قادر به انجام آنهاست

مساله ۳۱۲ـ انسان هر یک از کارهاى وضو را که مى تواند به تنهایى انجام دهد، نباید کمک بگیرد.

شخصی که آب برای او ضرر دارد

مساله ۳۱۳ـ شرط یازدهم آن است که استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد، بنابراین اگر خوف ضرر دارد یا مى ترسد اگر آب را به مصرف وضو برساند تشنه بماند، باید تیمّم کند.

علم به مضر بودن آب بعد از وضو

مساله ۳۱۴ـ هرگاه وضو بگیرد بعد بفهمد آب براى او ضرر داشته، وضوى او صحیح است.

اگر آب به مقدار کم ضرر نداشته باشد

مساله ۳۱۵ـ هرگاه آب به مقدار کم براى او ضرر ندارد باید با همان مقدار وضو بگیرد، یا مثلاً اگر آب سرد ضرر دارد باید آب را گرم کند.

عدم وجود مانع در اعضای وضو

مساله ۳۱۶ـ شرط دوازدهم آن است که مانعى از رسیدن آب نباشد و هرگاه مى داند چیزى به اعضاى وضو چسبیده، ولى شک دارد که آیا مانع رسیدن آب هست یا نه باید آن را برطرف کند.

چرک زیر ناخن ها

مساله ۳۱۷ـ اگر زیر ناخن کمى چرک باشد وضو اشکال ندارد، ولى بهتر است آن را تمیز کند، امّا اگر ناخن را بگیرد باید آن چرک را که مانع رسیدن آب به بدن است برطرف کند و نیز اگر ناخن بیش از حدّ معمول بلند باشد و چرک زیر آن، مانع رسیدن آب وضو است، باید آن را برطرف سازد.

تاولهاى موجود در اعضای وضو

مساله ۳۱۸ـ هرگاه به واسطه سوختگى یا چیز دیگر تاولهایى بر اعضاى وضو پیدا شود؛ شستن و مسح روى آن کافى است و چنانچه سوراخ شود رساندن آب به زیر پوست لازم نیست، ولى چنانچه قسمتى از پوست کنده شده که گاهى به بدن مى چسبد و گاهى بلند مى شود باید آب را به زیر آن برساند به شرط این که ضرر نداشته باشد.

احتمال وجود مانع در اعضای وضو

مساله ۳۱۹ـ هرگاه انسان احتمال دهد مانعى در اعضاى وضو وجود دارد اگر احتمال آن عقلایى است باید وارسى کند، مثل این که بعد از گِل کارى یا رنگ کارى شک کند مقدارى گِل یا رنگ به دست او چسبیده است.

وجود رنگ در اعضای وضو

مساله ۳۲۰ـ رنگهایى که مانع رسیدن آب به بدن نیست، براى وضو ضررى ندارد ولى اگر مانع باشد یا شک کندکه مانع است یا نه، باید آن را برطرف سازد.

وجود انگشتر و دستبند

مساله ۳۲۱ـ وجود انگشتر و دستبند و مانند آن اگر مانع رسیدن آب نباشد، براى وضو ضررى ندارد و مى تواند آن را جابه جا کند تا آب به زیر آن برسد و شسته شود و اگر بعد از وضو، انگشتر یا مانع دیگرى در دست ببیند و نداند موقع وضو بوده یا نه، وضوى او صحیح است، به شرط این که احتمال بدهد در حال وضو توجّه به این امر داشته است.

شک در صحت وضو

مساله ۳۲۲ـ اگر بعد از فراغت وضو شک کند همه کارهاى وضو را انجام داده یا نه، یا شرایط در آن جمع بوده یا نه، اعتنا نکند، امّا اگر در حال وضو شک کند باید به جا آورد.